Bestel uw boeken online bij Athenaeum Boekhandel!

Recensieoverzicht: Herman Koch & Connie Palmen, Katja Schuurman, Paul Beatty (de week van 22 maart 2017)

28 maart 2017
| | | | | | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften met deze week natuurlijk uitgebreid aandacht voor Herman Koch en Connie Palmen, voor Katja Schuurman, Paul Beatty, en verder: Robbert Welagen, Wessel te Gussinklo (VPRO Boeken), Annie Proulx, Peter Sloterdijk, Allard Schröder (Trouw), Johan van de Beeck en Claire van Dyck, Louis Hoeks, Curzio Malaparte (de Volkskrant), Rainer Erich Scheichelbauer (Het Parool), Svetlana Alexijevitsj, Nina Polak (NRC) Michael Chabon (Vrij Nederland), Hilary Mantel (Elsevier), Joke J. Hermsen, Rebecca Solnit, Henk van Straten en Erwin Mortier (De Groene Amsterdammer).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. In een vereenvoudigde opzet beperken we ons in 2017 tot de Nederlandse kranten en maand-/weekbladen en de grote, prominente stukken.

Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Recensieoverzicht: Herman Koch & Connie Palmen, Katja Schuurman, Paul Beatty (de week van 22 maart 2017)

Delen op

22,50

'Een detective is een meer dichtgetimmerd boek, dat is anders dan een literaire roman zoals ik hem schreef. Je moet veel meer plot uitdenken. [...] En je hebt tradities in het genre, een soort kaders waar je je niet aan hoeft te houden, maar waar je mee kunt spelen. [...] Het fijne is: als de regels duidelijk zijn, dan kun je daar ook mee breken.' Robbert Welagen sprak met Carolina Lo Galbo bij VPRO Boeken, over zijn detective Nachtwandeling [leesfragment]. Lo Galbo sprak ook met Wessel te Gussinklo, over De weergekeerde bloem [leesfragment]. Gaat de roman over vriendschap? 'Boezemvriendschap. Een symbiotische vriendschap. Daar gaat hij over. Dat heb je maar een enkele keer in je leven hoor.' Maar later blijkt die vriendschap eerder parasitisch, geeft Te Gussinklo toe.

De afleveringen van VPRO Boeken zijn elke zondagochtend te zien op NPO 1, en zijn terug te kijken op www.vpro.nl/boeken

Voor Trouw interviewde Annie Proulx naar aanleiding van haar nieuwe roman Schorshuiden: 'Ik schreef vanuit een soort verwondering om de holistische vorm van het woud, het ademende leven ervan, en verwondering over de mens. Waarom zien we niet dat we onze eigen benen afzagen, waarom weigeren we naar de lange termijn te kijken?'

En Paul van der Steen paste het Boekenweekthema 'Verboden vruchten' toe op boeken. 'Eigenlijk laat het boek zich niet verbieden. Het woord wil verkennen en rammelt van nature aan hekken die het om zich heen geplaatst krijgt. Want op de grenzen van het onbehoorlijke, het onbetamelijke en het onbeheersbare groeien de mooiste bloemen. Literatoren hebben ze in de loop van de geschiedenis geplukt. Lezers willen eraan ruiken,' concludeert hij.

Julie Phillips sprak Paul Beatty (De verrader [leesfragment]: '"Ik weet niet per se hoe je hierover zou moeten praten. Ik weet wat ík erover te zeggen heb. Maar ik ben niet iemand die jou wil vertellen hoe jij erover moet praten." Toch is het Beatty uiteindelijk niet te doen om sociale kwesties, maar om literatuur: het liefst schrijft hij zo autonoom mogelijk. Hij vindt dat veel boeken die over ras gaan - en fictie sowieso - dezelfde toon hebben, dezelfde verhalen vertellen, en dat wil hij ontstijgen. "Ik wil niet vanaf een soort nulpunt beginnen, zoals veel boeken lijken te doen. Het is niet zo dat ik anders over ras wil schrijven. Ik wil gewoon anders schrijven."'

Ook in Letter & Geest: een voorpublicatie uit Joke Hermsens Maand van de Filosofie-essay Melancholie van de onrust, 'Ik heb een droom' met Frieda Mulisch (caSINO).

Janita Monna trapt het deel recensies traditioneel af, en ditmaal met Verboden vruchten, dat Katja Schuurman samenstelde ('Zwagerman, Groult, Szymborska: de bloemlezing bevat rijp en groen uit de Nederlandse en wereldliteratuur. Proza en poëzie. En mij bekomen de gedichten toch het best. Waarschijnlijk omdat ze meer ruimte laten voor de eigen verbeelding.'), Rob Schouten noemt Herman Kochs 'niemendalletje' Makkelijk leven 'slim gedaan', en Jann Ruyters noemt het een 'groot genoegen' om in Connie Palmens De zonde van de vrouw over Highsmith, Bowles en Duras te lezen.

Sofie Messeman stelt vast dat Peter Sloterdijks Het Schelling-project 'kort gezegd een boek [is] dat graag provoceert en geen enkel taboe overeind laat'. 'Maar of het boek een serieuze must read is? Je kunt je niet aan de indruk onttrekken dat Sloterdijk het wel een aardig geintje vond om deze "roman" te schrijven en zo de lezer bij de neus te nemen.' En Rob Schouten prijst de nieuwe Allard Schröder, De schone slaper [leesfragment]: 'Schröder is een schrijver die in Nederland zijn gelijke niet kent. Hij bouwt zo’n beetje als laatste der Mohikanen voort op de romantische literatuur van de negentiende eeuw en schroomt niet om het spook- en sprookjesachtige in zijn werk toe te laten. Zijn personages zijn van vlees en van bloed maar hebben tegelijkertijd iets van geesten en hersenschimmen.'

Een pagina of korter:

  • Hanna de Heus over Charlotte Wood, Ontregeld: 'Luchtige kost is deze roman zeker niet, maar de onderliggende waarschuwing, wat onrecht en onderdrukking met zowel de maatschappij als de menselijke geest kunnen doen, is helder.'
  • Co Welgraven laat auteur René Dings aan het woord over zijn Over straatnamen met name.
  • Beeldboek van de week is Richard Mosse, Incoming
  • Paul van der Steen over Willem Oosterbeek, Nootmuskaat. De geschiedenis van een wonderbaarlijk nootje: 'Met wat andere accenten en meer levendige details had hij een nog sprekender geschiedenis kunnen afleveren.'
  • Het feuilleton van Franca Treur.
  • Jann Ruyters over Robbert Welagen, Nachtwandeling [leesfragment]: 'Geestig, gemoedelijk en spannend genoeg om te willen doorlezen tot en met de passende ontknoping.'
  • Bas Maliepaard over Jelmer Soes, Lichaam van licht, 'soepel en eigentijds van taal, eindigt niet slecht, maar zeker ook niet rooskleurig'.

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Schorshuiden | Annie Proulx | 9789044536805
€ 24,99
De Verrader | Paul Beatty | 9789044633085
€ 22,50
Verboden vruchten | Katja Schuurman | 9789044633238
€ 15,00
De schone slaper | Allard Schröder | 9789023449706
€ 19,99
Schorshuiden | Annie Proulx | 9789044536812
€ 13,99
Barkskins | Annie Proulx | 9780007232017
€ 12,95
Sellout | Paul Beatty | 9781786070173
€ 11,95
Sellout | Paul Beatty | 9781786070173
€ 11,95
Ontregeld | Charlotte Wood | 9789046821992
€ 19,99
Ontregeld | Charlotte Wood | 9789046822005
€ 11,99
Nootmuskaat | Willem Oosterbeek | 9789025303884
€ 15,00
Nootmuskaat | Willem Oosterbeek | 9789025303891
€ 9,99
Nachtwandeling | Robbert Welagen | 9789038802527
€ 19,99
Nachtwandeling | Robbert Welagen | 9789038802534
€ 11,99
Lichaam van licht | Jelmer Soes | 9789045119977
€ 14,99
Lichaam van licht | Jelmer Soes | 9789045120072
€ 9,99

De Volkskrant opent haar Boekenweek editie van Sir Edmund met een stuk van schrijver Stella Bergsma over het niet tuttig behandelen van het thema: verboden vruchten. Daarna volgt een reportage over de lichting geprezen jonge schrijvers die gestudeerd hebben aan de Schrijversvakschool.  Schrijvers die bij baat hebben gehad bij het volgen van de schrijfopleiding: Kira Wuck, Marijn Sikken, Marieke Rijneveld, Inge Schilperoord en Esther Naomi Perquin.

Hans Bouman interviewt de eerste Amerikaanse winnaar van de Man Booker Prize 2016: Paul Beatty. ‘Ik vind het opmerkelijk dat veel contemporaine literatuur in het verleden speelt. Veel auteurs hebben kennelijk die afstand nodig om over een onderwerp te kunnen schrijven. Ik probeer dat niet te doen.’ [Leesfragment]

Persis Bekkering las Kees van Beijnums Het mooie seizoen en geeft drie sterren: ‘De lezer wordt niet van zijn stoel geblazen, het klopt allemaal te goed.’ Arjan Peters geeft eveneens drie sterren aan Curzio Malapartes Het bal in het Kremlin: ‘Erg veel gebeurt er niet, behalve dan in de stijl.’

Marcel Hulspas deelt vijf sterren uit aan Johan van de Beeck en Claire van Dycks non-fictie titel Sultan en de lokroep van de jihad. ‘Op indrukwekkende wijze beschrijven [de auteurs] hoe onopvallende moslimjongeren uit Maastricht ertoe komen af te reizen naar het kalifaat.’

Aleid Truijens las In geouwehoer kun je niet wonen van Louis Hoeks, over het leven van Jan Schaefer [onze recensie]. ‘Als Hoeks de stroom citaten hier en daar had stilgezet voor wat beschouwing en beoordeling, was deze biografie nog interessanter geworden.’ Drie sterren. ‘Verbazingwekkend hoe fris sommige teksten onder een dikke laag tijd weer tevoorschijn komen,’ aldus Edwin Krijgsman over het voor het eerst in het Nederlands vertaalde De rode anjer van Ello Vittorini uit 1933. Vier sterren.

 Korte en kortere besprekingen:

  • Suzanne Weusten over Claudia Hammond, De kracht van het geld, drie sterren.
  • Rutger Pontzen bespreekt de Taschen monografieën van tien kunstenaars: Kahlo, Van Gogh, Botero, Rothko, Chagall, Freud, Modigliani, Eames, Miró en Rodin.
  • Maria Barnas over Tonnus Oosterhoff, Ja Nee, vier sterren: ‘Oosterhoff veroorzaakt het besef dat wij allen weefsel zijn: vermisten onder elkaar.’
  • Hans Achterhuis over Souleymane Bachir Diagne, Filosoferen in de islam?, drie sterren.
  • Bo van Houwelingen over Dola de Jong, De thuiswacht, vier sterren: ‘Een intelligent psychologisch relaas dat blijk geeft van De Jongs talent menselijke drijfveren bloot te leggen zonder voorbij te gaan aan de banale kant daarvan.’ 
  • Taede Smedes over Ton de Kok, Wat is God?, drie sterren.
  • ‘Ontwrichtend en verwarrend zoals goede literatuur kan zijn,’ aldus Hans Bouman over Paul Kingsnorths Beest. Drie sterren.


De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

Pussy album | Stella Bergsma | 9789038800820
€ 19,99
Cupcakes | Stella Bergsma | 9789048821006
€ 17,50
Finse meisjes | Kira Wuck | 9789057595455
€ 15,00
Noodlanding | Kira Wuck | 9789057597398
€ 17,50
Probeer om te keren | Marijn Sikken | 9789059367074
€ 19,99
Kalfsvlies | Marieke Rijneveld | 9789025444105
€ 19,99
Revisor |  | 9789023471905
Revisor  
€ 12,50
Muidhond | Inge Schilperoord | 9789057597152
€ 17,50
De Verrader | Paul Beatty | 9789044633085
€ 22,50
De rode anjer | Elio Vittorini | 9789059366930
€ 19,99
Kahlo | Andrea Kettenmann | 9783836500852
€ 14,95
Van Gogh | Ingo Walther | 9783836527361
€ 14,95
Rothko | Jacob Baal Tashuva | 9783836504263
€ 14,95
Chagall | Ingo Walther | 9783836527835
€ 14,95
Freud | Sebastian Smee | 9783836560634
€ 14,95
Modigliani | Doris Krystof | 9783836503679
€ 14,95
Eames | Peter Gossel | 9783836560214
€ 14,95
Mirao | Janis Mink | 9783836529235
€ 14,95
Rodin | Francois Blanchetiere | 9783836555043
€ 14,95
Teller noemer | Tonnus Oosterhoff | 9789023454861
€ 17,99
De thuiswacht | Dola de Jong | 9789059367142
€ 18,99
Wat is GOD | Ton de Kok | 9789068686333
€ 19,50
Beest | Paul Kingsnorth | 9789026337758
€ 19,99
Pussy album | Bergsma Stella | 9789038800837
€ 12,99
Finse meisjes | Kira Wuck | 9789057597091
€ 9,99
Noodlanding | Kira Wuck | 9789057597602
€ 9,99
Kalfsvlies | Marieke Rijneveld | 9789025445805
€ 9,99
Muidhond | Inge Schilperoord | 9789057597275
€ 9,99
De Verrader | Paul Beatty | 9789044633092
€ 13,99
De rode anjer | Elio Vittorini | 9789059367036
€ 9,99
De thuiswacht | Dola de Jong | 9789059367289
€ 9,99
Beest | Paul Kingsnorth | 9789026337765
€ 12,99

Er zitten expliciete stukken in het door Katja Schuurman samengestelde Verboden vruchten, ja, zegt ze tegen Marlies van Leeuwen: 'Geil zelfs. Maar er zitten ook verhalen tussen die ontroerend, lyrisch of lieflijk zijn. Ik vond een fragment uit Gimmick van Joost Zwagerman heel mooi, ook al loopt dat niet goed af. Het gemis van een liefde die is geweest, heeft hij zo mooi beschreven.'

Hans Renders las Rainer Erich Scheichelbauer, Willem Frederik Hermans als filosoof: 'Scheichelbauer beweert nu, als ik het goed begrijp, dat Hermans naïef is in zijn filosofische uitgangspunten. [...] Rainer Erich Scheichelbauer heeft in elk geval duidelijk gemaakt dat het laatste woord over de betekenis van het werk van Willem Frederik Hermans nog niet gesproken is.'

Korter:

  • Dieuwertje Mertens geeft vijf sterren aan Paul Beatty's De verrader [leesfragment]: 'De verrader is de meest prikkelende en ongemakkelijke roman die ik in tijden heb gelezen.' (En lof voor vertalers, Gerda Baardman en Bart Gravendaal. 'Niet alleen de scherpe ironische, taaldronken zinnen, maar ook de ongemakkelijke politieke en culturele referenties moeten hen voor de nodige dilemma's hebben gesteld.')
  • John Jansen Van Galen geeft twee sterren aan James Kennedy's Een beknopte geschiedenis van Nederland [leesfragment]: 'Wie een hand- en leerzame inleiding tot de Nederlandse historie wil lezen, kan goed bij Kennedy terecht. Maar wie op zoek is naar een meeslepend relaas over hoe wij Nederlanders werden tot wat wij zijn, komt bedrogen uit.'
  • Arie Storm geeft er slechts een aan Frieda Mulisch' Casino: 'Ik kan zonder te liegen opmerken dat Mulisch nogal clichématig schrijft.'

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

Deze maand van Jeroen Vullings een stuk over sciencefiction (want tegenwoordig salonfähig), verder signaleert de recensent drie nieuwe boeken:

  • Michael Chabon, Maangloed [leesfragment]
  • Tim Parks, De roman als overlevingsstrategie
  • Annie Proulx, Schorshuiden

Daarnaast sprak hij met Herman Koch over de inhoud van diens boekenkasten. 'Ik sta bekend als iemand die altijd flauwe opmerkingen maakte over Harry Mulisch. Ik dacht namelijk: nu Reve er niet meer is, moet iemand het doen - ook toen Reve dement werd. Maar toen ik [Zijn eigen land] las, besefte ik: de sympathie voor andere schrijvers, het meevoelen, is bij mij groter dan de kritiek die ik heb. Hij was toch ook iemand die aan een tafel heeft gezeten en dacht: wat moeten we nu in hemelsnaam weer eens doen,' aldus Koch.

Vrij Nederland verschijnt elke maand; elk kwartaal verschijnt er een special. Vrij Nederland is te koop bij het Nieuwscentrum.

'Nederlandse literaire romans halen steeds minder de bestsellerslijsten. Non-fictie doet het juist steeds beter. NRC onderzocht aan de vooravond van de Boekenweek de bestsellerlijsten die de stichting CPNB de afgelopen twintig jaar opstelde voor het Nederlandse boekenvak,' aldus de voorpagina van de krant vandaag. De boekenbijlage zelf opent met een kort verhaal van Nina Polak. Thomas de Veen bespreekt daarnaast Herman Kochs Makkelijk leven. 'Als het einde nadert, versnelt Makkelijk leven ineens en vindt er een plot-ingreep plaats. Die leidt naar een ontknoping die te gemakkelijk voelt, afgeraffeld. En zo mislukt de Koch die de beste ooit had kunnen zijn,' stelt hij. Bertram Mourits sprak met Koch. '[I]k mik inderdaad wel op het effect dat je als lezer wilt roepen: doe dat nou niet! Ik vind dat een leuke werkwijze. Iemand die denkt dat hij het goed doet, en het ook echt goed bedoelt, en je ziet gewoon: dit gaat niet werken. En dat terwijl de adviezen die hij geeft helemaal niet zo slecht zijn,' vertelt de auteur van het Boekenweekgeschenk in het interview.

Joyce Roodnat las Connie Palmens Boekenweekessay De zonde van de vrouw. 'Voor dit essay overmeesterde Palmen haar onderwerpen. Ze lijfde ze in en daarbij ging ze niet zachtzinnig te werk. Ze sneed ze op maat,' merkt Roodnat op. Toef Jaeger schreef een profiel van CPNB-directeur Eppo van Nispen tot Sevenaer. En Michel Krielaars recenseert twee boeken van Svetlana Alexijevitsj: Wij houden van Tsjernobyl ('aangrijpende getuigenissen') en Zinkjongens. Sovjetstemmen uit de Afghaanse Oorlog ('In dit overweldigende boek maken vooral de door Alexijevitsj opgevoerde soldatenmoeders indruk, wier gesneuvelde zonen in dichtgeschroefde zinken kisten werden thuisbezorgd.').

Verder:

  • Janet Luis over Tessa de Loo, Liefde in Pangea (drie ballen)
  • Lucas Ligtenberg over Mariëlle Hageman, Amsterdam in de wereld (drie ballen) [leesfragment]
  • Joost Vermeulen over Willemijn van Dijk, De Opvolger (vier ballen) [leesfragment]

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

Vijf sterren maar liefst voor de nieuwe Hilary Mantel, Acht maanden in de Gazastraat [leesfragment]. Irene Start: 'Het verhaal is nog altijd beklemmend goed. Door afwisseling van wanhopig klinkende dagboekfragmenten, scherpe humor en gietzwarte observaties, schept Mantel een claustrofobische sfeer, zwanger van onheil.' Start is minder te spreken over Herman Kochs Boekenweekgeschenk Makkelijk leven, twee sterren: 'Veel diepgang heeft het niet.'

Elsevier verschijnt elke donderdag en is voor abonnees toegankelijk via weekblad.elsevier.nl. Elsevier is te koop bij het Nieuwscentrum.

Deze week spraken Marja Pruis en Joost de Vries met Arjen Fortuin, die eerder deze maand stopte als recensent bij NRC. Verder bespreekt De Vries het 'ik' van de auteur aan de hand van Erwin Mortiers Omtrent liefde en dood [leesfragment] en Henk van Stratens Wij zeggen hier niet halfbroer. 'Mortier heeft zo'n behoefte van het echte verdriet grote literatuur te maken, dat zijn literatuur dat verdriet doet wegvallen. […] De grootste verdienste van Wij zeggen hier niet halfbroer is juist dat het nergens aanvoelt of alsof hij van zijn jeugd een mooi afgerond verhaal heeft willen maken.' Jaap Tielbeke las Dwalen in het antropoceen van de nieuwe Denker des Vaderlands, René ten Bos. 'Ten Bos denkt niet in rechte lijnen, maar in kronkelende paadjes,' merkt Tielbeke op. Connie Palmens Het drama van de afhankelijkheid is volgens Xandra Schutte 'een vlijmscherp exposé over het eenzame heldendom van de verslaving'. Palmens Boekenweekessay, De zonde van de vrouw, 'is in zekere zin een Palmen-lite. Haar fascinaties zijn handzaam samengebald in de korte levensbeschrijvingen van vier vrouwen'.

Kees 't Hart schrijft over En toen aten we zeehond, het debuut van Nicoline Timmer: 'Altijd precies en voorzichtig, bij Timmer geen krachtpatserij over de toestand in de wereld.' En Marja Pruis neemt Herman Kochs Boekenweekgeschenk, Makkelijk leven, onder de loep. Ze noemt het boekje 'een gek, klein maar sterk sardonisch geval dat we er in de Boekenweek op de koop toe bij krijgen'. Jan Postma dan, hij las alvast Melancholie van de onrust, het essay dat Joke J. Hermsen voor de Maand van de Filosofie schreef. 'Het essay is op eenzelfde manier ambivalent als de melancholie waarover het gaat; het lichte en het zware houden elkaar meestal in een precair evenwicht,' vindt Postma. Piet Gerbrandy recenseert Tonus Oosterhoffs nieuwe dichtbundel Ja Nee. 'Als er één effect is dat Oosterhoff met al zijn werk teweeg weet te brengen, is het verwondering. De wereld is vreemd en wreed, maar vooral verbazingwekkend,' lezen we in het stuk. Heleen Debruyne wijdt een bespreking aan Rebecca Solnits Mannen leggen me altijd alles uit. 'Solnit blijft hoopvol, ondanks alle gitzwarte en schijnbaar onuitroeibare onrechtvaardigheden die ze ziet. Dat verwoordt ze het mooist wanneer ze niet over politiek of geweld schrijft, maar over Virginia Woolf,' merkt ze op.

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

MINDBOOKSATH : athenaeum