Bestel uw boeken online bij Athenaeum Boekhandel!

Recensieoverzicht: Tommy Wieringa, Pankaj Mishra & Dola de Jong (1 maart 2017)

06 maart 2017
| | | | | | | | | | |

Onze wekelijkse samenvatting van de recensies in kranten en tijdschriften met deze week Tommy Wieringa, René ten Bos, Sonja Barend, Wessel te Gussinklo, Ilja Leonard Pfeijffer, en verder: Graa Boomsma en Cynan Jones (VPRO Boeken), Yuval Noah Harari, Jamal Ouariachi, Alessandro Baricco en Rébecca Dautremer (DWDD), Vicky Franken, Hans Wansink (Trouw), Richard Cohen (de Volkskrant), Kees van Beijnum, Colette (Het Parool), Pankaj Mishra (NRC), Dola de Jong, Shusaku Endo, Donal Ryan, Stuart Evers (De Groene Amsterdammer), Dick Swaab, Richard J. Evans en Thomas Mann (De Nederlandse Boekengids).

Oudere afleveringen van deze rubriek zijn te raadplegen in ons archief. In een vereenvoudigde opzet beperken we ons in 2017 tot de Nederlandse kranten en maand-/weekbladen en de grote, prominente stukken.

Tussen rechte haken staan de redactionele items op Athenaeum.nl.

Recensieoverzicht: Tommy Wieringa, Pankaj Mishra & Dola de Jong (1 maart 2017)

Delen op

'In de praktijk was het wel zo dat er erg veel werk in zat en aan zat. Iemand die zo weinig woorden nodig heeft, moet wel heel veel woorden bedenken voor hij de juiste woorden kan uitkiezen voor zijn boek. En dat is iets wat Alberts heel goed kon. Heel effectief en heel veelzeggend met veel betekenislagen kon hij zijn boeken "vol" schrijven.' Graa Boomsma spreekt met Jeroen van Kan naar aanleiding van zijn biografie Leven op de rand. Biografie van A. Alberts [leesfragment]. Van Kan gaat ook in gesprek met Cynan Jones, over zijn boek Inham [leesfragment]: '[De hoofdpersoon] weet veel niet, en de lezers ook niet. Maar het was tijdens het schrijven essentieel dat ik het wist. Om het even in de context te plaatsen, 't boek is compact, maar 11.000 woorden. Maar ik heb nog nooit zoveel geschreven. Ik heb het keer op keer herschreven.'

De afleveringen van VPRO Boeken zijn elke zondagochtend te zien op NPO 1, en zijn terug te kijken op www.vpro.nl/boeken

Het Boek van de Maand is Homo Deus van Yuval Noah Harari [leesfragment]. 'Aan de ene kant is het een verontrustend boek, omdat hij ons laat zien dat er het nodige is om het hoofd over te buigen. Aan de andere kant laat hij, in de traditie van big history, zien dat de Apocalyps niet morgen is. Het is morgen niet het eind van de wereld. Dat denken we natuurlijk vaak met al het nieuws wat tot ons komt, maar dat is niet zo. De grote zaken die nu in de wereld spelen, die waren er 400 jaar geleden ook en nu komen ze in een iets ander jasje opnieuw op tafel,' aldus Brecht Russchen. Verder:

  • Arno Koek over Jamal Ouariachi, Herinneringen in aluminiumfolie [leesfragment] ('Macabere en een beetje duistere verhalen, die je naar de onderwereld mee willen nemen. Je wilt die onderwereld helemaal niet in maar je wilt wel weten hoe die verhalen aflopen. Dat is fantastisch gedaan.')
  • Lenneke de Ruijter over Alessandro Baricco en Rébecca Dautremer, Zijde [leesfragment] ('adembenemend, echt heel erg mooi')
  • Manda Heddema over Ilja Leonard Pfeijffer, Peachez, een romance [leesfragment] ('Pfeijffer speelt dat spel als geen ander - wat is werkelijkheid, wat is fictie? - en hij doet dat in dit boek weer met verve.')

Iedere laatste dinsdag van de maand vertellen vier boekverkopers bij De wereld draait door over hun favoriete boeken van de afgelopen weken. De items zijn terug te zien op de website van DWDD.

'Mijn leven is een paradox. Ik kom uit een wereld die zich nu verraden voelt door de elite. Maar m’n vader zou niet achter een Geert Wilders zijn aangelopen. Hij ontmaskerde Wilders meteen. "Een kakventje, waardeloos. Een directeurszoontje." Zelf maakte ik de opwaartse gang en sommigen zullen me nu elitair noemen. We hebben tegenwoordig elite nodig om de niet-elite duidelijk te maken wat de elite is.' Peter Henk Steenhuis sprak met de nieuwe Denker des Vaderlands, René ten Bos (wiens Bureaucratie is een inktvis wij bespraken).

Janita Monna is overwegend enthousiast over Vicky Franckens Röntgenmodel ('Dat maakt het misschien niet allemaal even opgewekt, de taal biedt gelukkig veel vrolijks. Francken schrijft helder, grappig nu en dan, creëert spanning met effectief gebruik van enjambementen, komt met frisse beelden.'), en vervolgens lezen drie jonge vrouwelijke critici drie feministische klassiekers.

  • Shira Keller over Doris Lessings Het gouden boek: 'Het gaat inderdaad niet over feminisme. Goed, man-vrouwverhoudingen spelen een rol (waar niet?), maar de kern van het boek reikt veel verder. Het gaat over hoe we het leven, of we willen of niet, in dialektische categorieën opdelen.'
  • Emilia Menkveld over Anja Meulenbelts De schaamte voorbij: 'Haar boek maakt als weinig andere duidelijk van hoe ver vrouwen moesten komen. En de urgentie die uit haar woorden spreekt, is nog altijd na te voelen - zelfs voor een verwende millennial als ik, die nooit heeft hoeven strijden voor idealen.'
  • Rianne Oosterom over Erica Jong, Het ritsloze nummer: 'Toch is het niet de seks die Het ritsloze nummer voor mij als jonge vrouw relevant maakt. Het is het bildungskarakter van de roman.'

Co Welgraven las Hans Wansinks De populistische revolutie ('prettig geschreven, informatief [...], bij vlagen ook deprimerend van toon') en Koen Damhuis' Wegen naar Wilders. PVV-stemmers in hun eigen woorden ('De acht gesprekken, de hoofdmoot van het boek, geven bij elkaar wel een aardig beeld hoe PVV-sympathisanten denken, maar ze overstijgen niet de interviews die we in de pers al jaren kunnen lezen.').

Kortere stukken:

  • Pieter Hilhorst over Anil Ramdas' Ik had me de wereld anders voorgesteld, dat hij samenstelde.
  • Beeldboek van de week is Victor Meijers De jongen en de dood
  • Gerwin van der Werf over Ilja Leonard Pfeijffers Peachez, een romance [leesfragment]: 'Deze al dan niet geveinsde ernst maakt Peachez tot verrukkelijke, verschrikkelijk grappige en licht verwarrende literatuur.'
  • Edwin Kreulen over Max van Oldens De juiste man: 'Definitief een aanwinst voor het Nederlandse thrillergilde.'
  • Vrouwkje Tuinman over Ottessa Mosfegh, Eileen: 'Moshfegh beschrijft dat rommelen in de marge overtuigend. [...] Het zijn zulke definities van haar eigen gedrag die maken dat je Eileen niet gelooft.'
  • Bas Maliepaard over David Barrows Heb jij misschien Olifant gezien?: 'Kleuters zullen dit absurdisme ongetwijfeld hilarisch vinden, maar Barrow speelt bovendien een interessant dubbelzinnig spel: ziet de jongen de olifant echt niet? [...] Dat geeft het kleine, doeltreffend uitgewerkte verhaalidee een extra laag.'

De boekrecensies van Trouw verschijnen elke zaterdag in Letter en Geest, en zijn voor abonnees te raadplegen op trouw.nlTrouw is te koop bij het Nieuwscentrum. 

 

Wilma de Rek interviewt de kersverse Denker des Vaderlands René ten Bos over Dwalen in het antropoceen. ‘Ik denk altijd dat de filosofie van pas komt op momenten dat de rest tekort schiet. Ik heb een soort fundamentele opvatting over filosofie die heel dichtbij me ligt: de filosofie moet woorden geven als er geen woorden meer zijn. De filosofie moet eigenlijk tegen de absurditeit van de werkelijkheid in praten.’

‘Het is geen fictie en Sonja Barend schrijft het op zoals het was, zonder er literatuur van te maken. […] Zwaar op de hand en larmoyant is ze niet, net zo min als vroeger de presentatrice. Ze bespot graag de menselijke zwakheden, en tegelijk heeft ze mededogen,’ aldus Aleid Truijens over Sonja Barends Je ziet mij nooit meer terug. Vier sterren.

Erik van den Berg geeft vier sterren aan de nieuwe Tommy Wieringa: ‘De dood van Murat Idrissi  maakt indruk door zijn subtiel bewaakte evenwicht - een groot, haast niet te hanteren actueel drama is in beheerste vormen invoelbaar gemaakt.’ [leesfragment]

Katinka Polderman beschouwt de eerste tien pagina’s van drie net verschenen boeken. Over Nederland in ideeën: Waar verzet jij je tegen? ‘Als bladerboek voldoet het prima, maar met een wat positievere vraag was het geheel misschien wat inspirerender geweest.’ Over Mark Traa’s Steeds blijf ik u beminnen: ‘Ooit wordt een tijdmachine uitgevonden, hoop ik. Tot die tijd hebben we dit boekje vol papieren residuutjes van vergeten hartstocht.’ Over Erik de Vliegers Diep zakendoen: ‘Een erg lekker boek waar iedereen met ambitie, op welk vlak dan ook, iets van kan opsteken.’

Robert van Gijssel geeft vier sterren aan Richard Cohens De zon en de maan en de Rolling Stones: ‘Er drijft een mooie melancholie door de hoofdstukken, een diep verlangen naar dat wat geweest is. En dat uit zich in de cultuurkritiek van de al wat oudere rockfan.’

Korter:

  • Paul Onkenhout over Marc Josten, Weerwoord ­ - De publieke opinie, vier sterren: ‘Gelardeerd met talloze krachtige voorbeelden en waardevol als bijdrage aan het hoogst ingewikkelde debat over de journalistiek.’
  • Jan Luijten over Nino Haratischwili, Het achtste leven (voor Brilka), vijf sterren: ‘Lees je ademloos uit, terwijl de bewondering nog groeit voor de nog jonge Duits-Georgiër.’ [onze recensie]
  • Bo van Houwelingen over Toon van Mierlo, Een paar is twee, drie sterren.
  • Lotte Jensen over Tom Verschaffel, De weg naar het binnenland, drie sterren.
  • Rolf Bos over Thomas Engström, Ten westen van de vrijheid, vier sterren: ‘Engström zet een knalhard verhaal neer.’

De boekrecensies van de Volkskrant verschijnen elke zaterdag in Sir Edmund, en zijn te raadplegen op volkskrant.nl/boeken - een selectie is slechts voor abonnees toegankelijk. De Volkskrant is te koop bij het Nieuwscentrum.

In Het Parool bespreekt Maarten Moll Kees van Beijnums Het mooie seizoen: ‘Het is een onheilspellend beeld dat Beijnum schetst in het begin van de mooi uitgebalanceerde roman, die laat zien hoe kwetsbaar individuen zijn. Het mooie seizoen is een actuele roman, geëngageerd kun je zeggen, misschien wel maatschappijkritisch.’

Arie Storm geeft vier sterren aan Wessel te Gussinklo’s nieuwste: ‘[De weergekeerde bloem] is een boeiende roman, met hoofdrollen voor schrijvers, getekend in hun grootsheid en hun jaloezie.’ [leesfragment]

Verder:

  • Dieuwertje Mertens kent Carolina Trujillo’s Vrije radicalen vier sterren toe: ‘Trujillo is niet alleen stilistisch een begaafd schrijver, maar heeft ook werkelijk een (oorspronkelijk) verhaal te vertellen: bijna elke zin brandt van urgentie.’ [leesfragment]
  • Guus Luijters prijst Colette’s De eerste keer dat ik mijn hoed verloor, vijf sterren: ‘Een betere introductie tot het oeuvre van Colette bestaat er niet.’  [leesfragment]
  • Peter van Brummelen geeft ook vier sterren aan Sonja Barends memoire Je ziet me nooit meer terug: ‘Een geboren schrijfster is ze niet, maar haar droge, vooral feitelijk manier van vertellen past goed bij [de zware] onderwerpen.’

De boekrecensies van Het Parool verschijnen elke zaterdag. Het Parool is te koop bij het Nieuwscentrum.

Arjen Fortuin stopt met het bespreken van boeken en daarom deze week in de bijlage een terugblik van de recensent, met daarin een persoonlijk lijstje favorieten: dertien boeken die hem in de afgelopen vijftien jaar met stomheid sloegen, waaronder Peter Terrins Blanco en Dertig dagen van Annelies Verbeke [leesfragment]. Daarnaast Thomas de Veen over De dood van Murat Idrissi van Tommy Wieringa [leesfragment]. De Veen is niet erg enthousiast: 'Deze novelle […] had meer aandacht verdiend. Hopelijk is het een eenmalige misser.' En Sebastiaan Kort noemt Wessel te Gussinklo's De Weergekeerde Bloem [leesfragment] een speelse en humoristische roman.

'[I]n zijn drang om te bewijzen dat maart 1917 de belangrijkste maand van de twintigste eeuw is, heeft hij er allerlei gebeurtenissen uit deze maand bijgehaald. […] Veelal leiden deze verhalen nergens toe; het zijn losse draadjes die van Maart 1917 een rafelig geheel maken,' aldus Bernard Hulsman over het boek van Will Englund. Arnold Heumakers schrijft over de de briefwisseling tussen Paul Cézanne en Émile Zola, onlangs uitgegeven als Lettres croisées 1858-1887. 'Uit een correspondentie met zoveel hiaten valt helemaal niets met zekerheid af te leiden - behalve dan hoe innig de vriendschap ooit moet zijn geweest,' staat er onder meer in het stuk.

Bas Heijne sprak daarnaast met Pankaj Mishra, auteur van Age of Anger [recensie]. 'We kunnen niet meer gerieflijk achterover leunen en de wereld aan ons voorbij laten gaan,' zegt Mishra in het interview. 'Er zit een man in het Witte Huis die helemaal losgaat op iemand die op televisie of Twitter iets heeft gezegd wat hem niet bevalt, we weten niet wat hij gaat doen bij een echte geopolitieke crisis, of bij een aanslag. Democratie wordt steeds meer gezien als een legitimatie voor uitsluiting. We hebben de meerderheid, dus we doen wat we willen, ongeacht de rechten van minderheden. Het is aan ons om onze stem te verheffen en van onderaf duidelijk te maken wat democratie werkelijk zou moeten zijn.'

Verder:

  • Kester Freriks over Tommi Kinnunens Het licht achter de ogen (vijf ballen) en Jonas Hassen Khemiri's Alles wat ik me niet herinner (vier ballen)
  • Merel Leeman over Yewande Omotoso, Die van hiernaast (vier ballen)
  • Floris van Straaten over Michiel Leezenberg, De minaret van Bagdad
  • Jona Lendering over Frank L. Holt, The Treasures of Alexander the Great (vier ballen)

De boekrecensies van NRC Handelsblad verschijnen elke vrijdag in Boeken, en zijn voor abonnees te raadplegen op Nrc.nl. NRC Handelsblad is te koop bij het Nieuwscentrum.

Thijs Kleinpaste opent het nieuwe nummer van  de Nederlandse Boekengids met een analyse van de taal van het populisme aan de hand van Victor Klemperers LTI: De taal van het Derde Rijk. ‘Klemperers these is dat de cultuur en het politieke karakter van een tijdperk hun weerslag vinden in de taal. De kern van zijn filologische dagboekaantekeningen is dan ook dat de taal, zeker in een wereld waar agressieve ideologieën strijden om de macht, het eerste slagveld is waar die strijd gewonnen of verloren wordt.’

Rob Hartmans schrijft over Thierry Baudet, en dan in het bijzonder zijn ontwikkeling van conservatieve veelschrijver naar markante woordvoerder voor zijn eurosceptische partij Forum voor Democratie. ‘Een politieke stroming die zich in populariserende catchphrases afzet tegen “Europa” en oproept het “eigene” te omarmen.’ Olivier Boehme leverde een stuk over Thomas Mann en de manier waarop hij nationale politiek in verband bracht met gender, erotiek en met name homoseksualiteit. Dit perspectief schept ‘niet alleen een verhelderende blik op zijn leven en zijn werk, maar bovendien op zijn tijd en de onze’. En Jaap Goudsmit bespreekt, aan de hand van Dick Swaabs Ons creatieve brein en Eric Kandels Reductionism in Art and Brain Science, hoe onze persoonlijke voorkeur voor figuratieve dan wel abstracte kunst tot stand komt. Dit hangt nauw samen met onze culturele en intellectuele ontwikkeling én de bedrading en werking van ons hele visuele systeem. ‘De twee boeken vormen tezamen een overtuigende uitnodiging aan iedereen [om de waardering voor beide kunsten] te ontwikkelen en te stimuleren.’

Lennaert Huiszoon schrijft over de zoektocht naar een verenigbare kwantumzwaartekrachttheorie en bespreekt daarbij Carlo Rovelli’s Reality is Not What it Seems. Rovelli is voorstander van de lustheorie, een concurrent van de veel bekendere snaartheorie. ‘Rovelli’s boek [is] aangenaam en overtuigend, maar of lustheorie uiteindelijk dé theorie van kwantumzwaartekracht zal blijken, durf ik ook na lezing niet te voorspellen.’ Verder een reactie van Jonathan Israel op Rob Hartmans kritische bijdrage over Israels Verlichtingstrilogie (2001-2011) in De Nederlandse Boekengids 2016 #4. Vanzelfsprekend volgt het antwoord van Rob Hartmans op Israels repliek. ‘Dat Jonathan Israel grote verdiensten heeft voor de geschiedschrijving, en dat zijn boeken een enorme stimulans hebben gegeven aan de bestudering van de Verlichting, staat buiten kijf. Het is alleen jammer dat hij zich sinds 2001 vooral is gaan opstellen als een ideoloog die de heilsboodschap van het radicale, seculiere Verlichtingsdenken erin wil rammen.’

Thomas Smits onderzoekt, met behulp van onder andere Richard J. Evans’ De eeuw van de macht [recensie] en Andreas Malms Fossil Capital, waarom historici nauwelijks aandacht hebben voor het ontstaan van klimaatverandering en waarom het belangrijk is om dit proces beter te begrijpen. ‘Het is te hopen dat een beter historisch begrip niet alleen leidt tot innovatieve ontmanteling van de fossiele economie, maar ook tot een groter verantwoordelijkheidsgevoel van westerse landen voor onze historische rol in het ontstaan van dit enorme probleem.’ Lisa Doeland neemt de pleidooien van verscheidene filosofen en sociologen voor alternatieve, meer ‘geaarde’ levenshoudingen onder de loep. ‘Ondanks het almaar grotere klimaatprobleem en een vloedgolf aan burn-outs versnellen we op planeet aarde druk verder.’ (Doeland raadpleegde onder andere de volgende titels: Rusteloosheid. Pleidooi voor een mateloos leven van Ignaas Devisch, Leven in tijden van versnelling. Een pleidooi voor resonantie van Hartmut Rosa, De grote vlucht inwaarts. Essays over cultuur in een onoverzichtelijke wereld door Thijs Lijster, De wereld buiten je hoofd. Een filosofie van de aandacht van Matthew Crawford, Het digitale proletariaat van Hans Schnitzler, Identiteit van Paul Verhaeghe, Ritme. Op zoek naar een terugkerende tijd van Marli Huijer, en Stil de tijd. Pleidooi voor een langzame tijd van Joke J. Hermsen.)

Boeken op komst:

  • In de ban van een beter verleden van Willem Huberts
  • Als dit zo doorgaat van Auke Hulst (red.)
  • How to Kill a City: Gentrification, Inequality and the Fight for the Neighborhood van Peter Moskowitz
  • Schizofrenie. Een filosofisch essay over waanzin van Paul Moyaert
  • Fabrieken van kennis, industrieën van creativiteit van Gerald Raunig
  • Opstand van de natuur van Philipp Blom
  • Willem Kloos (1859-1938). O God, waarom schynt de zon nog van Peter Janzen en Frans Oerlemans
  • The Early Dutch Sinologists (1854-1900) van Koos Kuiper
  • Filosofie van geweld van Lode Lauwaert (red.)
  • Tijd van woede. Een geschiedenis van het heden van Pankaj Mishra
  • Mijn gevangenissen van Silvio Pellico
  • Nederland onder Napoleon van Bart Verheijen
  • De wereld waar ik buiten sta. Oorlogsdagboek 1942-1954. van Hanny Michaelis

De Nederlandse Boekengids verschijnt zesmaal per jaar. Het tijdschrift is te koop bij het Nieuwscentrum. Neem nu een abonnement op de Nederlandse Boekengids!

LTI | Victor Klemperer | 9783150107430
€ 27,95
Der Tod in Venedig | Thomas Mann | 9783596512782
€ 9,95
Ons creatieve brein | Dick Swaab | 9789045030579
€ 29,99
Ons creatieve brein | Dick Swaab | 9789045030586
€ 4,99
Fossil Capital | Andreas Malm | 9781784781293
€ 27,50
Rusteloosheid | Ignaas Devisch | 9789023494188
€ 19,90
Rusteloosheid | Ignaas Devisch | 9789023495512
€ 14,99
Social Acceleration | Hartmut Rosa | 9780231148351
€ 35,95
Identiteit | Paul Verhaeghe | 9789023473039
€ 19,90
Identiteit | Paul Verhaeghe | 9789023473442
€ 12,99
Stil de tijd | Joke J. Hermsen | 9789029573603
€ 12,50
Stil de tijd | Joke J. Hermsen | 9789029573320
€ 9,99
Als dit zo doorgaat | Auke Hulst | 9789026339813
€ 18,99
Schizofrenie | Paul Moyaert | 9789460043154
€ 19,95
Tijd van woede | Pankaj Mishra | 9789045034010
€ 27,99
Age of Anger | Pankaj Mishra | 9780241299395
€ 18,50
Mijn gevangenissen | Silvio Pellico | 9789028261853
€ 19,99

In Elsevier Irene Start over Ilja Leonard Pfeijffers Peachez [leesfragment] (vier sterren, 'een klassieke tragedie'), en over Joost van Driels In het museum (vier sterren, 'een ingetogen debuut over het onvermogen om de realiteit te laten lijken op onze dromen'). Gerlof Leistra las daarnaast Deirdre Bairs Al Capone. Leven, legende en nalatenschap (vier sterren, 'ontzenuwt door zorgvuldig onderzoek de vele mythes rond Capone').

Elsevier verschijnt elke donderdag en is voor abonnees toegankelijk via weekblad.elsevier.nl. Elsevier is te koop bij het Nieuwscentrum.

Jan Willem Otten recenseert Martin Scorsese’s verfilming van Shusaku Endo’s Stilte. ‘Er wordt geen mooi weer gespeeld met de kerkgeschiedenis. En we krijgen, door de ogen van de Japanse beambten, overtuigend te zien hoe arrogant westerlingen, met hun geloofswaarheid, in Japanse ogen waren en zijn.’ Marja Pruis schrijft daarnaast over Dola de Jongs De thuiswacht, ze noemt het ‘een pijnlijk werk […] een studie in obsessie en vernedering’.

‘Een Maigret lees je niet op zoek naar de ontknoping, maar om het plezier van alles eromheen,’ aldus H.M. van den Brink over de klassieke reeks van Georges Simenon. Thomas Heerma schrijft over de positie van de korte verhalenbundel aan de hand van Donal Ryans Een stand van de zon en Stuart Evers Het zit in de familie. Ryan en Evers tonen beide aan dat ‘het beste argument voor het korte verhaal, na alle lofzangen en analyses, eens te meer toch gewoon een onverwachte en wonderlijk geslaagde bundel [is]’.

De Groene Amsterdammer is elke woensdag al te koop bij het Nieuwscentrum. Athenaeum Boekhandel verzorgt de boekverkoop voor de website van De Groene.

MINDBOOKSATH : athenaeum